Nám má và các phương pháp điều trị 2019

điều trị nám má

Nám Má

Nám má là tình trạng tăng sắc tố được đặc trưng bởi các mảng sẫm màu trên trán, má, môi trên, cằm của khuôn mặt. Thường xuất hiện ở những người có nguy cơ cao như da sẫm màu, phụ nữ mang thai và những người tiếp xúc thường xuyên với tia cực tím UV mạnh.

Nguyên nhân Nám má

Nguyên nhân hình thành nám má rất phức tạp, có nhiều con đường dẫn đến tình trạng tăng sắc tố. Trong đó nguyên nhân thường là di truyền, tiếp xúc với tia UV và ảnh hưởng của nội tiết tố. Các nghiên cứu gần đây cho thấy tình trạng nám biểu hiện rõ rệt sau căng thẳng stress. Một số nghiên cứu cũng cho thấy tình trạng elastosis mặt trời, tăng tế bào mast, khiếm khuyết mạch máu, rối loạn chức năng và các bất thường về acid béo cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng tăng sắc tố.

Điều trị Nám má

Đề điều trị nám má, chúng ta cần phối hợp đa phương thức trong điều trị. Trong đó bao gồm các tác nhân bảo vệ da, chống oxy hoá, làm sáng da, tẩy da chết và các quy trình tái tạo bề mặt khi cần thiết. Các nghiên cứu dựa trên bằng chứng cho thấy rằng liệu pháp đầu tiên và quan trọng nhất trong điều trị nám là bảo vệ da, chống lại tác tác động UV từ bên ngoài và ức chế sắc tố để làm sáng da.

Ngoài ra nhiều nghiên cứu đã đề cập đến sự an toàn và hiệu quả của phương pháp peel da và sử dụng laser trong việc làm giảm sắc tố. Các phương pháp này được coi là những phương pháp trị liệu thứ hai và thứ ba. Đặc biệt đối với hai phương pháp này nên sử dụng cẩn thận và thận trọng vì tỷ lệ tái phát nám cao, ngoài ra còn có nguy cơ bị tăng sắc tố sau viêm ở những người có nhóm da 3,4 trong đó có làn da người Việt Nam.

Từ góc độ lịch sử, các tác nhân thường được sử dụng để điều trị nám bao gồm hydroquinone, axit azelaic, axit kojic, axit glycolic, axit salicylic và tretinoin. Trong số các phương pháp điều trị này, hydroquinone vẫn là tiêu chuẩn vàng. Nhiều nghiên cứu cho thấy các công thức kết hợp mang lại kết quả tốt nhất

Chống nắng trong điều trị nám

Chống nắng hàng ngày là chìa khóa trong việc quản lý rối loạn và tái phát tình trạng tăng sắc tố này. Việc sử dụng kem chống nắng phổ rộng là rất cần thiết. Những trường hợp điều trị nám thường thấy sự xuất hiện phổ biến và tái phát nhanh khi thường xuyên tiếp xúc với tia cực tím. Một nghiên cứu của Lakhdar và cộng sự cho thấy việc đánh giá vai trò của kem chống nắng phổ rộng trong việc phòng ngừa và điều trị nám ở phụ nữ mang thai trong 12 tháng cho thấy. Trong 185 người điều trị thì chỉ có năm trường hợp (2,7%) trường hợp nhiễm nám mới được ghi nhận. Trong khi có đến 53% trường hợp mới ghi nhận khi không dùng kem chống nắng.

Ngoài tác động của ánh sáng tia cực tím làm yếu tố kích hoạt và tái phát nám. Ngày nay các nghiên cứu gần đây cho thấy vai trò của ánh sáng khả kiến (bước sóng từ 400-700nm). Nó kích hoạt các yếu tố phiên mã liên quan đến melanogensis, enzyme melanogen trong hình thành sắc tố. Do đó việc bảo vệ các tia cực tím kết hợp với ánh sáng khả kiến là điều cần thiết.

Vì vậy, để chống nắng ngoài việc sử dụng các kem chống nắng có thành phần chứa mexoryl SX, titan dioxide, octocrylene, Tinasorbkish S và avobenzone để ngăn chặn tia UV thì việc sử dụng thêm thành phần oxit sắt trong kem chống nắng để ngăn chặn ánh sáng khả kiến sẽ giúp cho việc điều trị nám đảm bảo hiệu quả hơn.

Các chất ức chế trong điều trị nám má

Một loạt các tác nhân tại chỗ đã được sử dụng để trị nám. Trong lịch sử, hydroquinone là tiêu chuẩn vàng. Các tác nhân khác bao gồm axit azelaic, axit kojic, retinoid, niacinamide, corticosteroid, axit salicylic. Các nghiên cứu cho rằng kết hợp hydroquinone 4%, tretinoin và steroid tạo ra phản ứng tốt nhất. Hydroquinone ức chế tyrosinase, ức chế sản xuất sắc tố, và được dung nạp tốt ở hầu hết bệnh nhân. Tác dụng phụ phổ biến nhất là viêm da tiếp xúc kích thích

Phần lớn các nghiên cứu đánh giá hiệu quả, độ an toàn của hydroquinone không kéo dài quá 6 tháng. Tuy nhiên, các bác sỹ lại có phác đồ riêng, vì vậy chưa có một tiêu chuẩn chung điều trị. Kết quả tốt nhất bằng cách xoay vòng 6 tháng điều trị, nghỉ 6 tháng và điều trị lại. Hydroquinone không nên được sử dụng ở phụ nữ mang thai hoặc cho con bú

Lưu ý trong trị nám má

Hiện nay Hydroquinone bị cấm ở một số nước do lo ngại ung thư da và mất sắc tố. Đặc biệt là các nước ở Châu phi. Tuy nhiên, một số nước khác như Mỹ vẫn được sử dụng với nồng độ thấp là 2%. Ở Việt Nam hiện nay vẫn đang sử dụng ở nồng độ 2% và cho hiệu quả cao.

Hiện nay rất nhiều nghiên cứu đang thử nghiệm để tìm một sản phẩm thay thế cho Hydroquinone. Trong đó một thành phần đang được nhắc đến phổ biến hiện nay là Tranesamic acid. Ở bài viết sau chúng tôi sẽ phân tích sâu hơn về tác dụng của Tranesamic acid trong trị nám. Cũng như so sánh hiệu quả của Tranesamic so với Hydroquinoin.