Nám và phương pháp trị nám cập nhật mới nhất 2020 (P1)

Tóm tắt

Nám là một dạng tăng sắc tố mắc phải, đối xứng và phổ biến, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và đáp ứng kém với điều trị. Mặc dù trước đây được phân loại là biểu bì và trung bì, hiện nay nám được coi là một sự tương tác phức tạp giữa các tế bào (TB) melanocytes thượng bì, TB keratinocytes, nguyên bào sợi trung bì, TB mast và TB nội mô mạch máu.

nám
nám

Các yếu tố ảnh hưởng đến nám có thể bao gồm viêm, các loại oxy phản ứng, tia cực tím, yếu tố di truyền và hormone. Với sự hiểu biết tốt hơn về cơ chế gây bệnh của nám và nhận ra rằng chỉ nhắm mục tiêu tổng hợp melanin là không hiệu quả, Nhũng phương pháp điều trị tập trung vào các yếu tố mới liên quan đã được phát triển. Bao gồm các tác nhân nhắm đến các TB melanocytes tăng cường hoạt động, melanosom chuyển đến TB keratinocytes, hàng rào da khiếm khuyết, các TB mast, mạch máu và thụ thể estrogen cũng như các thuốc có hoạt tính chống viêm và chống oxy hóa.

Nhiều tác nhân mới hơn là các thực vật với cơ chế hoạt động đa phương thức mang lại một mô tả an toàn hơn khi so sánh với các loại thuốc thông thường. Cũng có sự tập trung vào các tác nhân đường uống như axit tranexamic, flutamide và axit ascorbic. Người ta đã đưa ra rằng “bộ ba liệu pháp trong tương lai” có thể là sự kết hợp của hydroquinone, chất chống estrogen và chất ức chế yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu; như một chất làm sáng da lý tưởng.

Giới thiệu ban đầu

Nám là một dạng tăng sắc tố mắc phải, đối xứng và phổ biến, xuất hiện dưới dạng các hạt màu nâu nhạt đến nâu sẫm thường ở vùng trán và vùng má trên mặt. [1] Phụ nữ có da loại III – V (theo Fitzpatrick) ở những vùng có tia cực tím (UV) tăng thường bị ảnh hưởng. Nám khó điều trị và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống. [2], [3], [4], [5], [6] Các yếu tố căn nguyên thường gặp nhất bao gồm khuynh hướng di truyền, tiếp xúc với tia UV ( UVR) và ảnh hưởng của nội tiết tố. [7]

Trong những năm qua, sự hiểu biết về sinh lý bệnh của nám đã trải qua một sự thay đổi mô hình. Nám được phân loại trước đó dựa trên cơ sở xác định vị trí melanosome như biểu bì, trung bì và hỗn hợp. [1] Tuy nhiên, kính hiển vi cùng tiêu điểm phản xạ in vivo đã cho thấy rằng sự phân bố của những thực bào chứa melanin là không đồng nhất. Điều này cho thấy rằng tất cả các nám là “hỗn hợp” với lớp trung bì thường biểu hiện chứng thoái hóa mô đàn hồi do ánh nắng và tăng mạch máu. [8], [9]

Vì vậy, hiện tượng nám hiện nay được cho là do sự tương tác phức tạp giữa các TB melanocytes biểu bì, TB keratinocytes, nguyên bào sợi trung bì và TB nội mô mạch máu, với yếu tố nội tiết tố, di truyền và tiếp xúc với UVR góp phần vào sự thay đổi, tính năng động và tính chất ổn định tự nhiên của quá trình này [Hình 1]. [9]

Hình 1: Nám – sinh bệnh học: Một tương tác phức tạp giữa các thực thể biểu bì và hạ bì

sinh bệnh học của nám
sinh bệnh học của nám

Sự thừa nhận rằng tất cả nám da là “hỗn hợp” đã đề xuất một số mục tiêu tiềm năng cho việc điều trị của nó.

Các tác nhân mới hoạt động ở nhiều cấp độ khác nhau, từ nhắm mục tiêu kinh điển theo con đường tạo ra melanin, đến tác động lên các tế bào melanocytes tăng cường hoạt động, giảm viêm và sản xuất gốc tự do, đồng thời ức chế melanosome chuyển sang TB keratinocytes đã được phát triển.

Một số loại thuốc mới hơn có thể hoạt động bằng cách khôi phục hàng rào bảo vệ da hoặc mức độ hormone, trong khi những loại khác nhắm vào các tế bào mạch máu trung bì và tế bào mast.

Mọi thắc mắc, đừng ngần ngại, hãy liên hệ trực tiếp với Dr Ngọc qua facebook https://www.facebook.com/caoxuan.ngoc hoặc qua youtube https://www.youtube.com/channel/UCYO8RPtaJnD2bxC8CZl1_PA/featured

Xem thêm:

Nám và vết thâm sau mụn có thể chữa trị được? Phác đồ điều trị dành cho bạn

Nám da và những câu hỏi thường gặp

Tranesamic trong điều trị nám, nồng độ nào sẽ là hiệu quả

TCA trong điều trị nám, tàn nhang – Có nên hay không?

Phối hợp phương pháp điều trị nám cập nhật 2019 – Nám mảng, nám chân sâu, nám hỗn hợp.